Πώς γράφεται ένα καλό επιχειρηματικό σχέδιο;

Καθώς νέες επιδοτήσεις αναμένονται τους επόμενους μήνες για την ίδρυση επιχειρήσεων (μέσω ΕΣΠΑ, ΟΑΕΔ κ.ά.), η σύνταξη επιχειρηματικών σχεδίων πρόκειται να απασχολήσει πολλούς επίδοξους επιχειρηματίες. Η σύνταξη ενός επιχειρηματικού σχεδίου είναι ένα προϊόν συνεργασίας μεταξύ ενός ειδικού συμβούλου επιχειρηματικότητας και ενός μελλοντικού επιχειρηματία. Έτσι, κάθε επίδοξος επιχειρηματίας απαιτείται να έχει μία στοιχειώδη -τουλάχιστον- γνώση για τον τρόπο που γράφεται ένα καλό επιχειρηματικό σχέδιο, έτσι ώστε να μπορεί αφενός να αξιολογήσει τον υποψήφιο συνεργάτη του (το σύμβουλο) και αφετέρου, να γνωρίζει τα βασικά κριτήρια επιτυχούς υλοποίησης της επιχειρηματικής του ιδέας.

Το επιχειρηματικό σχέδιο είναι ένα εργαλείο του μάνατζμεντ που μας βοηθά να σκεφτούμε το παρόν και να σχεδιάσουμε το μέλλον. Επιπλέον, αποτελεί απαραίτητο μέσο για την διεκδίκηση οποιασδήποτε μορφής χρηματοδότησης.

Η σύνταξή του δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς απαιτεί πολύ χρόνο και ενέργεια. Το επιχειρηματικό σχέδιο δεν είναι απαραίτητα τυποποιημένο ως προς τη δομή του, ωστόσο θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ενθουσιασμό και επαγγελματισμό.

Το περιεχόμενό του θα πρέπει να διέπεται από τις βασικές μεθόδους του Στρατηγικού Μάνατζμεντ: της εσωτερικής και εξωτερικής ανάλυσης της επιχείρησης, του στρατηγικού σχεδιασμού και του οικονομικού προγραμματισμού.



Μία ενδεικτική μορφή ενός καλού επιχειρηματικού σχεδίου θα πρέπει να περιέχει τις παρακάτω παραγράφους:

1. Εξώφυλλο.

Πρέπει να είναι καλαίσθητο, αλλά σοβαρό και να καθιστά σαφές ότι πρόκειται για επιχειρηματικό σχέδιο. Να περιλαμβάνει το λογότυπο της επιχείρησης και η πλήρης επωνυμία της.

2. Διοικητική Περίληψη (ή Σύνοψη). 

Είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς αποτελεί την πρώτη εντύπωση του αναγνώστη (συνήθως κάποιος «εν δυνάμει» χρηματοδότης / επενδυτής). Με βάση αυτή θα αποφασιστεί από τους ενδιαφερόμενους αν αξίζει να διαβαστεί το επιχειρηματικό σχέδιο. Σκοπός της είναι να διεγείρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, χωρίς όμως να είναι φλύαρη (max 500 λέξεις). Γράφεται στο τέλος, αφού ολοκληρωθεί το υπόλοιπο επιχειρηματικό σχέδιο για να μπορεί να το περιγράψει με σαφήνεια και πληρότητα.

3. Περιεχόμενα.

Διευκολύνουν τον αναγνώστη να εντοπίσει τα κεφάλαια που τον ενδιαφέρουν. Αποτυπώνονται αναλυτικά, αναδεικνύοντας κάθε επιμέρους τμήμα του Επιχειρηματικού Σχεδίου χωρίς να δημιουργούν σύγχυση.

4. Πίνακες.

Πρέπει να παρουσιάζεται αναλυτικά μία κατάσταση με τους Πίνακες που υφίστανται εντός του Σχεδίου ανά κεφάλαιο.

5. Γραφήματα.


Πρέπει να παρουσιάζεται αναλυτικά μία κατάσταση με τα Γραφήματα που υφίστανται εντός του Σχεδίου ανά κεφάλαιο.

6. Εισαγωγή.

Είναι ίσως το σημαντικότερο μέρος του σχεδίου καθώς εμπεριέχει την κεντρική του ιδέα. Πρέπει να απαντάει σύντομα και ουσιαστικά στα 5 βασικά ερωτήματα: Τι, Πού, Πώς, Πότε, Γιατί. Ειδικότερα:
  • Αποστολή (Τι): καθορισμός του τι είναι η επιχείρηση και τι θέλει να καταφέρει μακροπρόθεσμα (σκοπός της).
  • Συνεισφορά (Γιατί): Τεκμηρίωση της ηθικής της σκοπιμότητας και της διαφοροποίησής της από τον ανταγωνισμό.
  • Μέθοδος (Πώς): Σύντομη περιγραφή του τρόπου επίτευξης του σκοπού.
  • Τόπος – Χρόνος δραστηριοποίησης (Πού, Πότε): Πού είναι η έδρα της επιχείρησης, η περιοχή δραστηριοποίησης και πότε δραστηριοποιείται.
7. Εξωτερική ανάλυση.

Η εξωτερική ανάλυση περιλαμβάνει την εξέταση του εξωτερικού περιβάλλοντος της επιχείρησης: του ευρύτερου-μάκρο περιβάλλοντος και του ανταγωνιστικού-μίκρο περιβάλλοντος:
  • Το ευρύτερο-μάκρο περιβάλλον: Πολιτικό & Νομικό Περιβάλλον, Οικονομικό Περιβάλλον, Κοινωνικό Περιβάλλον, Τεχνολογικό Περιβάλλον, Δημογραφικό Περιβάλλον, Παγκόσμιο Περιβάλλον.
  • Το ανταγωνιστικό-μίκρο περιβάλλον: πιθανότητα εισόδου νέων ανταγωνιστών, διαπραγματευτική δύναμη προμηθευτών, διαπραγματευτική δύναμη πελατών, απειλή από τα υποκατάστατα προϊόντα ή υπηρεσίες, ένταση του υπάρχοντος ανταγωνισμού, διαπραγματευτική δύναμη συμμάχων, συσχετισμοί με τα συμπληρωματικά προϊόντα ή υπηρεσίες.
8. Εσωτερική ανάλυση.

Σε αυτή την ενότητα πρέπει να γίνεται μια λεπτομερής περιγραφή της επιχείρησης:
  • Περιγραφή της επιχείρησης: το ιδιοκτησιακό καθεστώς, ο τύπος της επιχείρησης, οι άδειες και οι εξουσιοδοτήσεις.
  • Είδος επιχείρησης: εμπορία, κατασκευή, υπηρεσίες.
  • Αν είναι νέα, ανεξάρτητη επιχείρηση, υποκατάστημα, επέκταση, franchise κλπ.
  • Ό,τι άλλο είναι γνωστό για τους εξωτερικούς πόρους της επιχείρησης (outside sources), όπως προμηθευτές, χονδρέμποροι, τράπεζες, στρατηγικοί συνεργάτες, κλπ.
  • Προϊόντα ή / και υπηρεσίες που θα προσφέρονται. Εδώ είναι απαραίτητη η περιγραφή των προϊόντων-υπηρεσιών, με έμφαση στα οφέλη που θα αποκομίσουν οι καταναλωτές από αυτά. Οι επιτυχημένοι επιχειρηματίες γνωρίζουν καλά τι περιμένουν οι πελάτες τους. Συνοπτικά, θα πρέπει να περιέχονται τα εξής: τι πουλάει η επιχείρηση, πώς αυτό ωφελεί τον καταναλωτή, τι διαφορετικό παρουσιάζουν τα προϊόντα-υπηρεσίες της συγκεκριμένης επιχείρησης, τι έχει μεγάλη ζήτηση.
  • Επιλογή τοποθεσίας της επιχείρησης και παράγοντες επιλογής τοποθεσίας. Η τοποθεσία της επιχείρησης είναι ένα κρίσιμο σημείο για την επιτυχία ή την αποτυχία της επιχείρησης. Η τοποθεσία πρέπει να βρίσκεται «γύρω» απ' τους πελάτες. Οι ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν κατά τη δημιουργία αυτού του τμήματος είναι οι εξής: ποιες είναι οι ανάγκες όσον αφορά την τοποθεσία, τι είδους χώρος χρειάζεται, πόσος χώρος χρειάζεται, ποια είναι η επιθυμητή περιοχή ή / και το επιθυμητό κτίριο, είναι εύκολα προσβάσιμο το κτίριο στέγασης της επιχείρησης, υπάρχει δημόσια συγκοινωνία, γίνονται δημογραφικές αλλαγές ή αλλαγές στην αγορά.
9. Επιλογή, προσδιορισμός και υλοποίηση στρατηγικής.

Σε αυτή την ενότητα θα αναλυθεί το πώς τρέπει να αναπτύσσονται σε ένα επιχειρηματικό σχέδιο οι μελλοντικές στρατηγικές και πλάνα. Οι κύριες κατηγορίες της ενότητας είναι:
  • Στρατηγική Προϊόντων (Product Strategy). Σε αυτό το μέρος περιγράφεται η στρατηγική που θα ακολουθηθεί για τα προϊόντα, όσον αφορά τα παρακάτω στοιχεία: υπόσχεση του προϊόντος (π.χ. ακριβό και ποιοτικό, φτηνό, εύχρηστο κλπ.), χαρακτηριστικά (π.χ. απορρυπαντικό σε μικρό μέγεθος, με βαλβίδα ασφαλείας για χρωματιστά ρούχα κλπ.), διαφοροποίηση από τα άλλα προϊόντα της αγοράς, μοναδικότητα (Unique Selling Proposition / USP), τι το μοναδικό έχει να προσφέρει το προϊόν.
  • Πλάνο Marketing (Marketing Plan). To marketing είναι ένα ζωτικό κομμάτι της Επιχείρησης. Το πόσο καλά έχει τοποθετηθεί μια επιχείρηση στην αγορά είναι αυτό που –σε συνδυασμό, βέβαια, με κάποια άλλα- θα κρίνει τελικά, την επιτυχία ή όχι της επιχείρησης. Το πλάνο marketing πρέπει να αρχίζει με μια σύντομη περίληψη των στόχων της επιχείρησης, της θέσης που επιθυμία να κατέχει ανάμεσα στις άλλες του χώρου (positioning) και της ομάδας-στόχου της. Επίσης, εδώ πρέπει να περιγραφούν: η συμπεριφορά καταναλωτή, το προϊόν, η τιμή, η διανομή, η προώθηση.
  • Πωλήσεις. Θα πρέπει να περιλαμβάνεται η πορεία των πωλήσεων των τελευταίων ετών (τα σχεδιαγράμματα βοηθούν πολύ), θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη των πωλήσεων για τα επόμενα έτη και πρόβλεψη της συνολικής αγοράς. Για τις προβλέψεις, χρειάζεται πάντα να γίνονται κάποιες υποθέσεις. Αυτές πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια και να είναι ρεαλιστικές.
10. Διοικητικό Πλάνο (Management Plan).

Η διοίκηση μίας επιχείρησης συνεπάγεται πολλές ευθύνες. Η πεποίθηση «είμαι αφεντικό του εαυτού μου» είναι απλουστευτική και σε καμία περίπτωση δεν ισχύει. Η διοίκηση θέτει τις βάσεις για την επιτυχία της επιχείρησης. Οι άνθρωποι, τα μηχανήματα και οι διάφορες λεπτομέρειες της επιχείρησης χρειάζονται συντονισμό, εκπαίδευση και οργάνωση στο χώρο και το χρόνο (time and space management). Η προνοητικότητα είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα ενός σωστά δομημένου διοικητικού πλάνου. Επίσης, πρέπει να απαντηθούν τα παρακάτω ερωτήματα:
  • Ποιες αδυναμίες υπάρχουν σε διοικητικό επίπεδο;
  • Ποιος ή ποιοι θα αναλάβουν τη διοίκηση;
  • Ποια είναι τα καθήκοντα τους;
  • Είναι ξεκάθαρες και κατανεμημένες οι ευθύνες;
  • Ποιες είναι οι ανάγκες σε προσωπικό;
  • Ποιο θα είναι το μισθολογικό καθεστώς;
  • Τι προνόμια, πριμ παραγωγικότητας, διακοπές και αργίες θα προσφέρονται;
  • Πώς και πότε θα γίνεται η εκπαίδευση και από ποιους;

11. Οικονομικό πλάνο.

Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζεται η οικονομική κατάσταση της επιχείρησης. Τα στοιχεία προς παρουσίαση είναι των προηγούμενων ετών, αλλά περιλαμβάνονται και προβλέψεις (π.χ. επιτόκια, αλλαγές στην αγορά, φορολογία, έξοδα κλπ.) για τα επόμενα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γίνουν πάλι κάποιες υποθέσεις με ρεαλιστικό χαρακτήρα. Ένα οικονομικό πλάνο πρέπει να περιλαμβάνει τα παρακάτω:
Ισολογισμός (ενδεικτικό για το τρέχον και το επόμενο τουλάχιστον έτος).
Ανάλυση χρηματορροών (μία εικόνα για τις ταμειακές εισροές και εκροές).
Κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης (μία εικόνα των εσόδων, εξόδων, κερδών ή ζημιών της επιχείρησης).
Νεκρό σημείο (οι πωλήσεις που πρέπει να γίνονται για να καλύπτεται το κόστος της λειτουργίας της επιχείρησης).

12. Επίλογος.

Πρέπει να περιλαμβάνεται μία σύνοψη του πονήματος με ανάδειξη της καλής προοπτικής της επιχείρησης.

13. Πηγές.

Εμπεριέχονται όλες οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν (δευτερογενείς).

14. Παραρτήματα.

Παράθεση επιπλέον στοιχείων στην περίπτωση που κάποιος από τους αναγνώστες θέλει να εμβαθύνει περισσότερο σε κάποιο θέμα του σχεδίου.


Και μερικές γενικές κατευθύνσεις:
  • Τα σχεδιαγράμματα και τα γραφικά είναι χρήσιμα, ευανάγνωστα και προτιμώνται ως εργαλεία, κατά τη σύνταξη του επιχειρηματικού σχεδίου.
  • Οι περιγραφές και οι προβλέψεις που θα περιληφθούν στο σχέδιο πρέπει να είναι ρεαλιστικές.
  • Το κείμενο του σχεδίου πρέπει να αναφέρεται σε ουσιώδη θέματα και να μην πλατειάζει.
  • Πρέπει να προβλέπονται εναλλακτικά σενάρια.
  • Η μορφή ενός επιχειρηματικού σχεδίου δεν είναι τυποποιημένη. Μπορούν να προστεθούν η να αφαιρεθούν κάποιες υποκατηγορίες, αν κριθεί απαραίτητο.
  • Ο συντάκτης ταυ σχεδίου πρέπει να γνωρίζει τι είναι απαραίτητο για το συγκεκριμένο σχέδιο (π.χ. οι τράπεζες, για μια επέκταση επιχείρησης, απαιτούν ισολογισμούς, νομιμοποίηση κλπ.).
  • Το κείμενο που θα συνταχθεί πρέπει να έχει λογική δομή (όπως αυτή που παρουσιάστηκε), να είναι ευπαρουσίαστο και να μην έχει λάθη.
Καλό επιχειρηματικό σχέδιο είναι αυτό που μειώνει το επιχειρηματικό ρίσκο. Το επιχειρηματικό ρίσκο πάντοτε είναι υπαρκτό, αλλά μέσω ενός καλού επιχειρηματικού σχεδιασμού μπορεί να μειωθεί αισθητά. Γνωρίζοντας πώς γράφεται ένα καλό επιχειρηματικό σχέδιο, το ταξίδι προς την επιχειρηματική επιτυχία είναι πιο εύκολο, χωρίς απρόοπτα και με τις ελάχιστες δυνατές παρεκκλίσεις από τον προορισμό.

Spiral

Σχόλια